İyi huylu prostat büyümesi (BPH) nedir?

Erkeklerde idrar torbasının alt kısmında yer alan prostat bezinin büyümesidir. Normal bir prostat, yaklaşık olarak iri bir ceviz büyüklüğünde olup hacmi 15-25ml’dir. Erkekler yaşlandıkça prostat bezi da büyür.

Görülme sıklığı nedir?

İyi huylu prostat büyümesi sık görülen bir durumdur;  40 yaş üstündeki her üç erkekten birinde prostat büyümesi  görülüyor; 60 yaş üzerindeki erkeklerin  yaklaşık %60’ında iyi huylu prostat büyümesine bağlı şikayetlere rastlanmaktadır.

İyi huylu prostat büyümesi nasıl meydana gelir?

İyi huylu prostat büyümesi yaşlanmayla birlikte erkeklerde oluşan hormonal değişikliklerle ilişkilidir. Hastalığın oluşumunda genetik geçişin de rolü vardır. Birinci derece yakınlarında iyi huylu prostat büyümesi olan erkeklerin bu hastalığa yakalanma olasılığı daha fazladır.

İyi huylu prostat büyümesinin kanserle bir ilişkisi var mıdır?

İyi huylu prostat büyümesi prostat kanseri demek değildir. Prostat büyümesinin prostat kanserine dönüşmesi söz konusu değildir. Ancak prostat büyümesi ile prostat kanseri eş zamanlı olarak görülebilir. Bu nedenle iyi huylu prostat büyümesi görülen hastalarımızın mutlaka prostat kanseri taraması da yaptırması gereklidir.

İyi huylu prostat büyümesinin belirtileri nelerdir?

İyi huylu prostat büyümesi özellikle ilerleyen yaşlarda hastalarımızın yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyen bir durumdur. İdrar kesesinin hemen çıkışında yer alan prostat bezi idrar kanalını adeta bir yüzük gibi sarmaktadır.

Şikayetler büyüyen prostatın, mesane çıkışında idrar yoluna baskı yapması ve idrar atımında büyük bir zorluk yaşanmasına bağlı olarak ortaya çıkar. Hastalık,  70’li yaşlardaki erkeklerin yaklaşık yarısında, daha ileri yaş grubundaki hastalardaysa yaklaşık %90 oranında idrar yapmada problemlere sebep olur.

Hastalığın başlıca belirtileri şunlardır;

*Depolama belirtileri: Normalden daha sık idrar yapma ihtiyacı,gece uyurken sık sık idrar nedeniyle uyanmak, acilen idrar yapma isteği, istemsiz idrar kaçırma

*Boşaltım belirtileri: İdrar yapmadan öncen bekleme, ıkınma, zorlanma, kesik kesik idrar yapma, zayıf akımlı idrar yapma, idrar yapmanın çok uzun sürmesi

*İdrar sonrası belirtiler: İdrarını tam boşaltamama, idrar torbasında idrar kalma hissi, idrarı yaptıktan sonra damlama olması.

Hastalık hafif, orta ve ileri düzeyde seyredebilir. Buna bağlı olarak hastaların sosyal hayatı olumsuz etkilenir.

İyi huylu prostat büyümesi tedavi edilmezse ne olur?

Prostat büyümesi ilerledikçe idrar akımında kademeli olarak azalma görülürken, idrar torbasının tam olarak boşalmamasına bağlı olarak idrar torbasında kalan idrar miktarı artar ve mesane ve idrar yollarının yapısında bazı değişiklikler meydana gelir.

Uzun süre tedavi edilmeyen hastalarımızda;

• İdrar yapamama
• Mesanede taş oluşumu
• Mesane yapısının bozulması ve içinde cep oluşması(divertikül)
• Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları
• İdrarda kan gelmesi
• Kronik böbrek yetersizliği

gibi ciddi sorunlar görülebilir.

İyi huylu prostat büyümesi cinsel hayatı etkiler mi?

Prostat şikayetleri arttıkça farklı derecelerde sertleşme sorunları görülebilir.

İyi huylu prostat büyümesinde erken tanı neden önemlidir?

Erken tanı konulan hastalarda uygun tedaviyle idrar şikayetlerinin ortadan kaldırılması ve idrar kesesi ve böbreklerde geri dönüşsüz hasarın önlenmesi mümkün hale gelir.

Tedavide öncelikle başvurulan ilaç tedavisinin yetersiz olduğu durumlarda minimal invazif tedavi yöntemlerine veya cerrahi tedavilere başvurulabilmektedir.

İyi huylu prostat büyümesi tanısı nasıl konur?

BPH tanısı için, belirtilerin şiddetini ve hastanın yaşam kalitesi üzerine olumsuz etkisini belirlemek üzere oluşturulan skorlama sistemleri kullanılmaktadır. Ayrıca, prostatın makattan parmakla muayenesi de önem taşımaktadır. Ek olarak, aşağıdaki testlerin yapılmasına ihtiyaç duyulabilir;

• Prostat spesifik antijen (PSA) testi: Prostat kanseri olasılığının değerlendirilmesine yönelik kan testidir.
• İdrar testi ve idrar kültürü: Benzer belirtilere sebep olan idrar yolları enfeksiyonunu dışlamak için yapılır
• İdrar akım testi (üroflowmetri): İdrar akım hızını ölçmek için yapılır.
• İşeme sonrası kalan idrar miktarı ölçümü: İdrar boşalmasının ne ölçüde etkili sağlanabildiğini gösterir.
• Ultrasonografi: Böbrek, mesane (idrar torbası) ve prostatın görüntülenmesini sağlar.
• Sistoskopi: Dış idrar kanalının ve mesanenin (idrar torbası) alet kullanılarak gözle doğrudan incelenmesidir.

İyi huylu prostat büyümesi nasıl tedavi edilir?

Uygulanacak tedavi tarafından hastanın durumuna göre belirlenmektedir. Hastanın şikâyetlerinin şiddetine bağlı olarak uygulanabilecek çeşitli tedaviler bulunmaktadır. Buna göre;

İzlem

Hafif düzeyde belirtiler görülüyorsa tercih edilen tedavi yöntemidir. Hasta, şikayetlerinin azalması ve hastalığın ilerlememesi için yaşam tarzında ne gibi düzenlemeler yapması gerektiği konusunda bilgilendirilir.

İlaç Tedavileri

Belirtiler rahatsız edici düzeyde olduğunda ve yaşam kalitesini etkilediği zaman önerilir.

Cerrahi Tedaviler

Diğer yöntemler yetersiz kaldığında, şikâyetleri ortadan kaldırmak ve idrar akımını arttırmak üzere uygulanan tedavi yöntemidir.

*Açık prostat ameliyatı; prostat büyüklüğü ileri seviyede olan hastaların tedavisinde uygulanmaktadır. Fakat yan etkileri diğer yöntemlerden daha fazladır.

*Kapalı prostat ameliyatı; İyi huylu prostat büyümesi tedavisinde en yaygın olarak kullanılan cerrahi yöntemdir.

*Lazerle prostat ameliyatı;en çok bilinen yöntem holmium ile lazer enükleasyonu (HoLEP)’dur. Bu yöntemde doku kesilmez, onun yerine yakılarak küçültülür.

Kapalı prostat ameliyatının (TUR-P) yan etkisi var mıdır?

Evet, kapalı ameliyat sonrasında önemli yan etkiler görülebilmektedir. Bunlar;

*Retrograd ejakülasyon;orgazm sırasında meninin üretradan atılmayıp, mesane içine püskürtülmesidir.

*Kanama;bazen haftalarca devam edebilir.

*Sertleşme sorunu;TURP sonrasında ereksiyonda azalma görülebilir.

*İdrar kaçırma;ameliyat sırasında  sfinkter kaslarındaki hasar meydana gelmesine veya mesane problemlerine bağlı olabilir.

*Üretra darlığı; mesaneden idrarın dışarı atıldığı idrar kanalında (üretra) TURP sonrasında yara oluşmasına bağlı daralma meydana gelirse idrar yapma zorluk meydana gelebilir.

*Kısırlık: retrograd ejekülasyon oluşursa cinsel ilişki sırasında meninin dışarı atılamaması nedeniyle görülür.

Lazerle prostat ameliyatının (HoLEP) yan etkisi var mıdır?

Diğer ameliyat yöntemlerine daha az olmakla birlikte lazerle prostat ameliyatında (HoLEP) da önemli yan etkiler görülebilmektedir. En çok çok görülen yan etkiler;

*İdrar yaparken yanma ve kanama; idrarda bazen haftalarca devam edebilir.

*İdrar kaçırma; ameliyat sonrası erken dönemde tüm hastalarda beklenen bu durum nedeniyle ameliyat sonrasında birkaç hafta ped kullanımı gereklidir. Daha sonra şikayetlerde düzelme görülmesi beklenir.

*Retrograd ejakülasyon ; hastaların %75’inde ameliyat sonrasında cinsel ilişki sırasında meni mesaneye atılır.

*Sertleşme sorunu ; hastaların küçük bir kısmında görülür.

Lazerle prostat ameliyatının (HoLEP) riskleri ve meydana gelebilecek komplikasyonlar nelerdir?

*Üretra darlığı;

ameliyat sırasında üretra hasarına bağlı gelişebilen yara dokusu idar yapmada zorluk yaratabilir.

*Prostat kapsül hasarı; daha uzun süre sonda kullanımın

*Mesane veya üreter orifis hasarı

*Mesane, testis veya böbrek enfeksiyonu

Yeniden ameliyat olma gereksinimi; obstrüksüyon bulgularının tekrarlaması nedeniyle hastaların %1-2’sinde yeniden ameliyat gereksinimi ortaya çıkabilir.

Ameliyatta narkoz verilmesine bağlı riskler

Minimal invazif girişimsel tedaviler nelerdir?

İlaç tedavisinin yetersiz kaldığı durumlarda, ameliyatı kabul etmeyen ameliyatın riskli olabileceği hastalara uygulanır. Prostat arter embolizasyonu prostat stentleri, transüretral iğne ablasyonu (TUNA), transüretral mikrodalga tedavisi (TUMT) gibi yöntemler kullanılmaktadır.